Hoe werkt een waterontharder?

1. Kalk is opgelost calcium en magnesium

Drinkwater bevat opgeloste mineralen. Twee daarvan — calcium en magnesium — slaan neer als het water wordt verwarmd of verdampt. Dat neerslag is wat je kent als kalkaanslag: de witte rand in de waterkoker, de vlekken op de glasplaat, de laag op je kraan.

Hoeveel er in je water zit, druk je uit in Duitse hardheidsgraden (°dH). In Rotterdam en omgeving zit je rond de 7 tot 9 °dH. Vanaf ongeveer 8 °dH merken de meeste mensen het goed.

2. Ionenwisseling: kalk eruit, natrium erin

In de ontharder zit een tank met harskorrels. Die korrels zijn geladen met natrium. Stroomt er water langs, dan ruilen de korrels hun natrium om voor het calcium en magnesium uit het water. De kalk blijft in de hars achter; wat er uitkomt is zacht water.

Dit is dezelfde techniek die een vaatwasser al decennia gebruikt met zijn zoutreservoir — alleen dan voor je hele huis in plaats van voor één apparaat.

3. Regenereren met zout

Op een gegeven moment zit de hars vol kalk. Dan spoelt het toestel zichzelf schoon met een pekeloplossing uit de zoutbak: het natrium uit het zout verdringt de kalk, en die kalk gaat met het spoelwater naar het riool. Daarna kan de hars er weer tegenaan.

Onze toestellen regenereren volumegestuurd: niet elke nacht op een vaste tijd, maar pas wanneer je daadwerkelijk het bijbehorende aantal liters hebt verbruikt. Ben je een week op vakantie, dan gebeurt er niets — en gebruik je dus ook geen zout.

4. Waarom we niet op nul instellen

Volledig zacht water (0 °dH) is niet ideaal: het smaakt vlak en het is minder vriendelijk voor sommige leidingmaterialen. Daarom mengen we een deel hard water bij en stellen we het toestel in op een resthardheid van ongeveer 6 tot 8 °dH. Je houdt de voordelen — geen kalkaanslag meer op de plekken waar het water wordt verwarmd — zonder de nadelen.

5. Wat je in huis merkt

• De glasplaat van de douche blijft schoon; geen witte sluier meer
• Waterkoker, kranen en douchekop slaan niet meer aan
• Je hebt minder wasmiddel, shampoo en schoonmaakmiddel nodig
• Handdoeken en beddengoed voelen zachter
• De warmtewisselaar van je cv-ketel of warmtepompboiler blijft kalkvrij

Wat je níet moet verwachten: een ontharder haalt geen bestaande kalkaanslag weg die er al zit. Die verdwijnt geleidelijk, deels vanzelf, maar de oude laag in een ketel blijft zitten.